Wat kan de rol zijn van kunstmatige intelligentie (AI) bij literatuuronderzoek? Tijdens dit methodologische webinar liet Rob Beffers (Product Owner AI bij RIVM) zien hoe ASReview werkt en hoe deze open-source-tool literatuuronderzoek kan versnellen. Dat biedt interessante mogelijkheden, niet alleen voor het RIVM, maar ook voor GGD’en en onderzoekers. Bijvoorbeeld bij de uitvoer van AWGL-projecten.
Over ASReview
ASReview is een open‑source programma, ontwikkeld door de Universiteit Utrecht, dat wereldwijd wordt ingezet ter ondersteuning van literatuurreviews. De tool helpt bij het selecteren van artikelen die voldoen aan vooraf gestelde criteria die je hebt voor het uitvoeren van een review. Het programma wordt continu doorontwikkeld. Het RIVM heeft voor ASReview gekozen vanwege het open-source karakter, lokale installatie en goede scores op reproduceerbaarheid en transparantie.
Hoe werkt ASReview?
ASReview maakt gebruik van active learning. Je start met een zoekopdracht en plaatst de gevonden artikelen in een database. Vervolgens beoordeel je steekproefsgewijs artikelen op relevantie. Op basis van deze beoordelingen leert het systeem welke kenmerken horen bij relevante studies en presenteert deze steeds eerder in de lijst.
Wanneer je na verloop van tijd nauwelijks nog relevante artikelen tegenkomt, is de kans groot dat alle relevante literatuur is gevonden. Hierdoor hoeft niet elk abstract handmatig te worden gelezen. Vooral bij grote datasets (bijvoorbeeld meer dan 1.000 artikelen) kan dit aanzienlijke tijdwinst opleveren.
Samenwerken binnen ASReview is mogelijk, maar dubbelblind beoordelen niet. Grijze literatuur kan via de database worden toegevoegd. Hoe wetenschappelijke tijdschriften omgaan met het gebruik van ASReview is nog niet volledig duidelijk. Het RIVM kiest daarom voor maximale transparantie over het gebruik van de tool en de gevolgde stappen.
Benieuwd naar de demonstratie van ASReview door Rob Beffers (Product Owner AI bij RIVM)? Kijk dan het webinar hieronder terug.
Toepasbaarheid van ASReview binnen de GGD
Na de demonstratie volgde een discussie, waarin werd geconcludeerd dat er voor GGD’en nog aandachtspunten zijn. Veel reviews gaan over onderwerpen waarover relatief weinig artikelen beschikbaar zijn. Hierdoor zal tijdwinst beperkt zijn, zeker gezien de leercurve in het gebruik van ASReview. Daarnaast is de server-based installatie die het RIVM gebruikt waarschijnlijk niet voor alle GGD’en haalbaar. Ook vormt de toegankelijkheid (beschikbaarheid van abonnementen) van wetenschappelijke journals een belemmering. Wanneer van toepassing in praktijksituaties kan AWGL met het RIVM (centrum Gezondheid en Milieu) verkennen hoe hier gezamenlijk in kan worden opgetrokken. Mogelijk zijn er ook kansen voor de inzet bij richtlijnen.
GGD-medewerkers gaven aan dat zij AI momenteel vooral gebruiken voor tekstondersteuning, zoals rapporten, e-mails en adviesteksten.
Zelf aan de slag met ASReview?
Ben je geïnspireerd door de mogelijkheden van ASReview en wil je zelf met ASReview aan de slag? Laat het ons weten! Dan kijken we graag hoe we hierbij kunnen ondersteunen.
Kijk hier het webinar terug
Mei 2026