Ingeademde stoffen zoals luchtverontreiniging, stedelijke omgevingsfactoren en agrarische blootstellingen beïnvloeden het microbioom van de bovenste luchtwegen. Dat blijkt uit een recent gepubliceerde systematische review van Nederlandse onderzoekers.
Het microbioom
De bacteriën, virussen, gisten en schimmels die in het lichaam leven worden ook wel het microbioom genoemd. Het microbioom in de darmen staat ook wel bekend als de darmflora. Het microbioom is onmisbaar voor je gezondheid en speelt o.a. een belangrijke rol in de spijsvertering en de weerstand. Het microbioom in de bovenste luchtwegen beschermt tegen ziekteverwekkers en ondersteunt het immuunsysteem. Wanneer het microbioom niet goede in balans is, kan dat leiden tot ontstekingen of infecties.
Onderzoekers van IRAS, RIVM en UMC-Utrecht publiceerden recent een systematische review, waarin resultaten uit 66 internationale studies zijn samengebracht naar geïnhaleerde blootstelling en het menselijk microbioom in mond neus en keel.
Verschillen tussen omgevingen
Het microbioom van neus, keel en mond vormt het eerste contactpunt voor ingeademde stoffen. Het review laat zien dat veranderingen in dit microbioom samenhangen met verschillende typen blootstelling (zie ook het figuur, bron: ScienceDirect):
- Stedelijke luchtverontreiniging en verstedelijking worden vaak geassocieerd met een lagere microbiële diversiteit en een afname van normaal voorkomende, mogelijk beschermende (commensale) bacteriën.
- Groene en agrarische omgevingen hangen juist samen met een hogere diversiteit en een andere samenstelling van het microbioom, waaronder bacteriën die geassocieerd worden met gezondheid en micro-organismen uit bodem en dierlijke bronnen.
- Voor andere blootstellingen, zoals binnenmilieu of pesticiden, zijn de resultaten minder eenduidig. Volgens de auteurs komt dit onder meer door verschillen in onderzoeksopzet en meetmethoden.
Kennisontwikkeling nog in beweging
De onderzoekers geven aan dat het microbioom in de bovenste luchtwegen veelbelovend is, als zowel biomarker voor omgevingsblootstelling als potentieel therapeutisch doelwit. Om dat goed te kunnen benutten is er meer onderzoek nodig, waarvoor in het artikel aanbevelingen worden gedaan.
Weetje: de selectie van studies voor deze review is met behulp van ASReview uitgevoerd. Daar organiseerden we recent nog een webinar over. Wil je meer weten over deze AI-tool voor literatuuronderzoek? Kijk ons webinar terug!
Meer informatie
Meer interesse: lees de volledige systematische review Inhaled exposures and the human upper respiratory tract microbiome in Science of the Total Environment (2026).
Mei 2026